Adoleshenca është një nga periudhat më dinamike të zhvillimit njerëzor, e përcjellë me ndryshime intensive biologjike, psikologjike dhe sociale.
Në këtë fazë, i riu përballet me pyetje thelbësore existentiale rreth vetes, identitetit social e moral, si dhe mënyrës se si perceptohet nga të tjerët.
Kjo periudhë kërkimi shpesh shoqërohet me gjendje stresi, ankth, depresion, mungesë vetëbesimi apo sjellje impulsive emocionale, të cilat mund të shfaqen edhe si krizë identiteti.
Për çdo adoleshent ekzistojnë tri çështje tejet relevante:
- Gjetja e një identiteti personal, i ndryshëm nga të tjerët;
- Integrimi dhe pranimi nga moshatarët;
- Nevoja për pavarësi dhe vetëvendosje.
Adoleshentët që marrin inkurajimin e duhur gjatë këtij eksplorimi zhvillojnë një ndjenjë të fortë të vetvetes dhe pavarësisë. Në anën tjetër, ata që mbeten të pasigurt për besimet e tyre shpesh ndihen të hutuar për të ardhmen.
Sipas psikologut të njohur Erik Erikson, përmbushja me sukses e kësaj faze çon në krijimin e aftësisë për të jetuar sipas standardeve dhe pritshmërive të shoqërisë.
Shumë prindër e kanë të vështirë të gjejnë gjuhën e përbashkët me fëmijët e tyre për të adresuar këto sfida.
Në këtë mes, stilet e prindërimit luajnë një rol përcaktues. Mënyra e komunikimit me adoleshentin duhet të jetë racionale, jo gjykuese dhe jo lënduese, por udhëzuese dhe këshilluese.
Një komunikim efektiv duhet të përmbajë tri elemente kryesore:
- Qëllimin: Synimi i qartë se ku dëshirohet të doli me mesazhin.
- Mesazhin: Mendimet e shprehura ku i riu elaboron shqetësimet e tij.
- Ndikimin: Mënyra se si interpretohet mesazhi. Nëse ndikimi nuk përputhet me synimin, rekomandohet “metakomunikimi” – pra komunikimi rreth vetë mënyrës së komunikimit.
Në përballjen me këto sfida, përveç mbështetjes prindërore, rëndësi të veçantë kanë edhe shërbimet profesionale psikologjike.
Ndihma e specializuar ndikon dukshëm në menaxhimin e stresit, tejkalimin e gjendjeve anksioze dhe ngritjen e vetëbesimit te të rinjtë.
Nga: Ma. Sc. Besnik Sherifi, Specialist i psikologjisë klinike
/ dita24h /
