Historia magjepsëse e Xhangyle Jasharit – Ilazit, gruas që theu çdo tabu
Historia e qytetarisë dhe sportit në Anamoravë mban emrin e një gruaje që ishte dekada para kohës së saj, Xhangyle Jashari – Ilazi.
E njohur nga të gjithë si Xhangi, ajo nuk ishte vetëm femra e parë nga ky rajon që përfundoi studimet në gjuhën angleze në vitin 1972, por edhe pioniere e thyerjes së tabuve.
Ajo bashkoi në një rrugëtim të vetëm pasionin për hendbollin, intelektualizmin e lartë dhe përvojën unike në elitën e futbollit anglez, pranë klubit të famshëm, Chelsea.
Eksperienca te Chelsea, mes Stamford Bridge dhe Wembley
Kur shumica e bashkëmoshatareve të saj kishin kufizime të shumta, Xhangi po përjetonte një realitet tjetër në Londër. Gjatë sezonit 1972–73, ajo u lidh ngushtë me rrethin sportiv të klubit Chelsea.
Nuk ishte thjesht një tifoze, por një vëzhguese e hollë e disiplinës dhe profesionalizmit anglez. Ajo frekuentoi stadiumet legjendare si Stamford Bridge dhe Wembley, duke u njohur nga afër me futbollistë të njohur të asaj kohe.
Kjo përvojë ndërkombëtare i shërbeu për të vërejtur me dhimbje hendekun e madh në infrastrukturë dhe mungesën e përkrahjes për femrat shqiptare në sportin e asaj kohe.
Pionierja e hendbollit dhe intelektualja kozmopolite
Para se të udhëtonte drejt Londrës për specializim, Xhangi ishte një sportiste aktive. Ajo ishte një nga pionieret e hendbollit në Gjilan dhe pjesë e përfaqësueseve të Kosovës. Megjithatë, pasioni për sportin gjithmonë shkonte krah për krah me arsimin.
Si profesoreshë e Gjuhës dhe Letërsisë Angleze, ajo edukoi breza të tërë në Gjilan, duke u shndërruar në një simbol të qytetarisë.
Ajo nuk ishte thjesht një arsimtare, por një intelektuale kozmopolite që njihte “çdo pëllëmbë dhe çdo familje të Gjilanit të vjetër”.
Zëri kritik që mbrojti talentin femëror
Xhangi ishte një humaniste e jashtëzakonshme dhe një grua që guxoi të thyente tabutë e një shoqërie konservatore.
Ajo doli hapur si kritike ndaj institucioneve që nuk mbështetnin talentet femërore, duke u bërë zëri i atyre vajzave që humbën mundësitë e tyre për shkak të kushteve të vështira dhe paragjykimeve të kohës.
Modeli i gruas shqiptare
Sot, Xhangyle Jashari – Ilazi kujtohet si ikona e qytetit për kontributin e pashlyeshëm në sport dhe arsim. Ajo shërbeu si ura lidhëse me botën dhe gruaja që solli frymën e Londrës në Anamoravë.
Si një simbol i vërtetë i emancipimit, ajo mbetet shembulli se si guximi dhe dija mund të hapin dyert e botës elitare.
Xhangi mbetet modeli i përkryer i gruas shqiptare: Intelektuale në mendje, sportiste në shpirt dhe humaniste në çdo veprim.
