Mullah Hasan Masurica mbetet një nga figurat më unike të historisë sonë, një polimat që arriti të gërshetonte në mënyrë të admirueshme dijen teologjike me shpikjet inxhinierike dhe shkencat ekzakte.
I lindur më 22 janar 1869, ai u formua intelektualisht në Gjilan dhe Shkup, duke u pajisur me njohuri të thella në gjuhët orientale, të cilat i shërbyen si urë lidhëse me literaturën e pasur shkencore të kohës.
Pionieri i fluturimit dhe shpikësi i guximshëm
Ajo që e lartëson emrin e tij në analet e historisë është viti 1899, kur Masurica ndërtoi një mjet fluturues (balonë/aeroplan) me mjete rrethanore.
Në një ngjarje që mahniti banorët e Zarbicës, ai ngriti në ajër djalin e tij 12-vjeçar, i cili përshkoi një distancë prej disa kilometrash.
Kjo arritje konsiderohet si një nga përpjekjet e para të dokumentuara të fluturimit në rajon, duke dëshmuar se gjenialiteti i tij i tejkalonte kufijtë e kohës.
Trashëgimia shkencore dhe mekanike
Që në fillim të shekullit XX, ai parashikoi udhëtimet hapësinore, komunikimin në distancë dhe pajisjet audiovizive që sot i njohim si televizion dhe telefoni.
Projektoi dhe ndërtoi mullinj me ujë dhe erë, si dhe një armë me mekanizëm të avancuar, projekt i cili arriti deri në vëmendjen e Sulltanit.
Në vitin 1925, ai finalizoi një kalendar preciz mbi pozicionet e planetëve, duke treguar përkushtimin e tij ndaj vrojtimeve qiellore.
Patriotizmi dhe kontributi arsimor
Përveç shkencës, Masurica shërbeu si imam dhe mësues në Zarbicë, Dobërçan dhe Muçivërc, ku punoi palodhshëm për edukimin e gjeneratave të reja në gjuhën shqipe.
Shpirti i tij atdhetar u dëshmua edhe në vitin 1916, kur rroku armët për të mbrojtur trojet shqiptare nga pushtuesit bullgarë, vit ky që shënoi edhe humbjen e madhe të bibliotekës së tij të pasur, e cila u dogj plotësisht.
Mullah Hasan Masurica ndërroi jetë në vitin 1942 në Muçivërc të Kamenicës.
Ai mbetet një simbol i intelektit të pashuar shqiptar, njeriu që nga një fshat i vogël i Anamoravës, guxoi të shikonte drejt yjeve dhe t’i jepte botës një mesazh të qartë mbi fuqinë e dijes dhe vizionit.
