Derisa Kosova e vitit 1981 po digjej nga flaka e kërkesave studentore për liri e pavarësi, një “front” i dytë po lindte në zemër të Evropës.
Ishte ky “Zgjimi i Madh i Mërgatës”, një lëvizje që do të tmerronte aparatin shtetëror jugosllav.
Veprimtari i çështjes kombëtare dhe publicisti i njohur, Ismet Rashiti, ka sjellë në vëmendje një dokumentim të rëndësishëm në prag të 45-vjetorit të demonstratave të para në diasporë.
Përmes arkivave dhe kujtimeve, Rashiti portretizon figurat që u bënë mburoja diplomatike e Kosovës në botë.
Udhëheqësit që nuk u gjunjëzuan
Sipas Rashitit, gjithçka nisi në vigjilje të 11 prillit 1981 në Bernë. Nën drejtimin e mendjeve ndritur si Kadri Zeka, Jusuf e Bardhosh Gërvalla, Zijah Shemsiu dhe Ibrahim Kelmendi, mërgata shqiptare në Zvicër, Gjermani e Belgjikë u shndërrua në një forcë të pandalshme.
“Këto nuk ishin thjesht protesta rruge,” vëren Rashiti, duke theksuar se ato ishin zëri i parë legjitim që ndërkombëtarizoi kërkesën “Kosovë Republikë” në zyrat e diplomacisë evropiane.
Shënjestra e UDB-së: Atentatet që tronditën Evropën
Publicisti Rashiti vë në dukje çmimin e lartë që paguan këta veprimtarë. Duke qenë në shënjestër të drejtpërdrejtë të shërbimit sekret jugosllav (UDB), shumë prej tyre nuk e panë kurrë Kosovën e lirë:
Kadri Zeka dhe vëllezërit Gërvalla: Ranë në atentatin politik në Untergruppenbach të Gjermanisë, një ngjarje që mbetet plagë e hapur e historisë sonë.
Zijah Shemsiu: Simboli i qëndresës që dha frymën e fundit nën torturat çnjerëzore në Burgun Qendror të Beogradit.
Rashiti kujton se ata që mbijetuan, kaluan dekada në mërgim të detyruar, ndërsa ata që tentuan të ktheheshin u kalbën burgjeve me dënime drakoniane.
Një amanet i dokumentuar
Në këtë përvjetor, Ismet Rashiti përmes një galerie fotosh dhe emrash, synon të mbajë gjallë kujtesën historike për organizatorët e parë.
Ai shprehet se ky dokumentim është një nderim për çdo sakrificë, duke kërkuar ndjesë nëse ndonjë emër mund të ketë mbetur pa u përmendur në këtë listë të gjatë të lavdisë.
Për Rashitin, historia e vitit 1981 nuk është thjesht e kaluar, por një gur themeli mbi të cilin u ndërtua liria që gëzojmë sot.
LAVDI DËSHMORËVE DHE VEPRIMTARËVE TË VITIT 1981!
Shënim i redaksisë: Ky shkrim bazohet në hulumtimet dhe kujtimet e publicistit Ismet Rashiti mbi lëvizjen kombëtare në diasporë.
